Sudeckie Fakty

WIDEO

WYWIAD

BLOGI

SZUKAJ

Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
-1 °c
Wałbrzych
2 ° śr.
9 ° czw.
9 ° pt.
  • AKTUALNOŚCI
  • TWÓJ POWIAT
    • Ząbkowice Śląskie
    • Kłodzko
    • Dzierżoniów
    • Świdnica
    • Wałbrzych
    • Jelenia Góra
  • DZIEJE SIĘ
  • SPORT
  • KULTURA
  • Dolny Śląsk
  • AKTUALNOŚCI
  • TWÓJ POWIAT
    • Ząbkowice Śląskie
    • Kłodzko
    • Dzierżoniów
    • Świdnica
    • Wałbrzych
    • Jelenia Góra
  • DZIEJE SIĘ
  • SPORT
  • KULTURA
  • Dolny Śląsk
Sudeckie Fakty
Home Aktualności

Polsce potrzeba konstytucji będącej syntezą wolności i siły państwa

Info Zabkowice4YOU przez Info Zabkowice4YOU
4 maja 2014
w Aktualności
0

Polska może pochwalić się jedną z najdłuższych na świecie tradycji konstytucyjnych. W czasach, gdy w pozostałej części Europy panowały monarchie absolutne (lub jak we Francji trwały już rewolucyjne niepokoje), nad Wisłą uchwalono nowoczesną konstytucję będącą twórczym połączeniem tendencji wolnościowych z dziedzictwem chrześcijańskim. Choć Konstytucja 3 Maja ostatecznie nie zapobiegła upadkowi polskiej państwowości, pozostała ważnym punktem odniesienia dla refleksji politycznej tak w czasach zaborów, jak i po odzyskaniu niepodległości. Może być źródłem inspiracji również dziś.

Ustrój polityczny Pierwszej Rzeczypospolitej przez stulecia kształtował się w duchu wolnościowym i republikańskim. Obierany przez ogół szlachty król przed wstąpieniem na tron zobowiązywał się do przestrzegania praw i przywilejów, które gwarantować miały, że władza monarsza nie przekształci się w tyranię. Z czasem zakres przywilejów przysługujących szlachcie rozrósł się jednak tak bardzo, że uniemożliwiał w praktyce rządzenie państwem. Rosła rola wielkiej magnaterii, której przedstawiciele nierzadko rościli sobie pretensje do prowadzenia własnej polityki zagranicznej niezależnej od władzy królewskiej, dysponowali prywatnymi armiami i majątkiem większym niż uzależniony od decyzji Sejmu Skarb Rzeczypospolitej. W XVIII wieku państwo ulegało postępującej anarchizacji, zaś nasi sąsiedzi w coraz większym stopniu ingerowali w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej, co zaowocowało w 1772 roku pierwszym rozbiorem Polski i faktycznym przyjęciu rosyjskiego protektoratu. Na paradoks zakrawa fakt, że obce interwencje w nasze wewnętrzne sprawy motywowane były często dążeniem do obrony „odwiecznych praw i wolności” polskiej szlachty.

Próbę przeprowadzenia reform umożliwiających wyjście Rzeczypospolitej z fatalnej sytuacji podjął Sejm Czteroletni, nazwany potem Wielkim (1788-1792). Krótkotrwały alians dążącego do uniezależnienia się od wpływów rosyjskich tzw. Stronnictwa Patriotycznego z królem Stanisławem Augustem Poniatowskim umożliwił przyjęcie 3 maja 1791 roku Ustawy Rządowej znanej później jako Konstytucja 3 Maja.

Nowoczesny projekt urządzenia państwa

Konstytucja była dziełem samodzielnym i oryginalnie polskim. Pokazała, że możliwe jest pogodzenie wartości wynikających z chrześcijaństwa i umiłowania wolności, również politycznej, co w owych czasach, ale także i dużo później wcale nie było takie oczywiste. W otwierającym ją artykule zagwarantowano wierze rzymskokatolickiej status religii panującej, gwarantując zarazem wszystkim ludziom jakiegokolwiek innego wyznania wolność obrządków i religii. Ustawa odnosiła się do praw nie tylko szlachty, lecz również mieszczan (poprzez włączenie do Konstytucji przełomowego prawa o miastach) i chłopów (gwarancje rządu wykonywania przez dziedziców swobód, nadań i umów zawieranych z włościanami). Nadawała pełną wolność wszystkim ludziom chcącym osiedlić się na obszarze Rzeczypospolitej, jak i do niej powracającym. Jak zauważył Adam Mickiewicz w swoim wykładzie dla College de France „ten artykuł dalej sięga w przyszłość niż wszystkie konstytucje europejskie”.

Konstytucja 3 Maja odpowiedziała na podstawową wadę ustrojową paraliżującą w coraz większym stopniu I Rzeczpospolitą. Zniosła mechanizm liberum veto, który od 1669 roku aż 73 razy doprowadził do zerwania Sejmu i uniemożliwiał podejmowanie jakichkolwiek decyzji. Wprowadziła trójpodział i równowagę władz: prawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. Pierwszą z nich stanowić miał „Sejm, czyli stany zgromadzone”: Izba Poselska (z udziałem przedstawicieli miast) i Izba Senacka. Konstytucja odeszła od zasady jednomyślności: „złączona izb obydwóch większość podług prawa opisana, będzie wyrokiem i wolą stanów”. Niezmiernie istotne było umocnienie władzy wykonawczej składającej się z króla oraz powołanej przez niego, ale odpowiadającej przed Sejmem Straży Praw. Każdy akt prawny wydany przez króla wymagał kontrasygnaty jednego z ministrów. W ten sposób powstał nowoczesny – choć zarazem mający swe korzenie w ustrojowej tradycji I Rzeczypospolitej – ustrój z silną władzą wykonawczą w rękach króla, prawdziwego gospodarza państwa. Po śmierci Stanisława Augusta tron miał być dziedziczny i przypaść dynastii saskiej.

Tradycja i wolność

Konstytucja 3 Maja była znakomitą i nowoczesną jak na owe czasy syntezą silnego państwa i wolności. Nie była jednak aktem rewolucyjnym, mimo iż wiadomości płynące wówczas z Paryża czyniły takie tendencje modnymi. Mickiewicz, sam demokrata i przeciwnik despotyzmu, kpił z radykalnego ducha Rewolucji Francuskiej, gdy pisał: „Ten duch koniecznie żądał scen, jakie działy się w Paryżu; wymyślał teatralne pompy, ogromny hałas przy zaprowadzeniu odmian, które po prostu po dawnemu dałoby się zrobić.” Przypomina się mowa Podkomorzego z Pana Tadeusza: „Jacyś Francuzi wymowni zrobili wynalazek, że ludzie są równi. Choć o tym dawno pisano w Pańskim zakonie.”

Święty Jan Paweł II w przemówieniu wygłoszonym w Katedrze Warszawskiej 8 czerwca 1991 roku powiedział, że w Konstytucji 3 Maja „odczytujemy prawdę o Polsce, zakorzenioną w przeszłości, a równocześnie wychyloną w przyszłość. I dlatego Konstytucja 3 Maja w tym właśnie dziejowym momencie, wobec bliskiej już groźby utraty niepodległości była dokumentem profetycznym i opatrznościowym. Ona sprawiła, że nie można było odebrać Polsce jej rzeczywistego bytu na kontynencie europejskim, bo ten byt został zapisany w słowach Konstytucji 3 Maja.”

Konstytucja Majowa przyszła zbyt późno, by uratować I Rzeczpospolitą, ale jej dziedzictwo pozostaje aktualne. Nigdy potem nie udało się zbudować trwałego ustroju dającego państwu sprawność i demokratyczną kontrolę. Konstytucja Marcowa z 1921 roku była zwycięstwem doktryny o przewadze parlamentu nad interesem młodego niepodległego państwa. Wprowadziła mechanizm niestabilnych i słabych rządów, czemu kres położył dopiero zamach majowy. Z kolei Konstytucja Kwietniowa odchodziła od tradycji wolnościowych, przynosząc w zamian próbę budowy polskiego modelu autorytaryzmu. Niezależnie nawet od upadku II Rzeczypospolitej nie przetrwałaby próby czasu. Również obowiązująca dziś konstytucja z 1997 roku obarczona jest poważnymi słabościami. Wymienić wśród nich należy niejednoznaczną aksjologię, niechęć i nieufność do państwa, przywileje dla niektórych zawodów i praktyczne zablokowanie demokracji bezpośredniej. Ustawa zasadnicza przyjęła nie tyle ideę podziału władzy, co ustrój, w którym każda z władz została zablokowana. Mamy dwugłową egzekutywę podzieloną między prezydenta i premiera oraz „zachęconą” do przeszkadzania sobie.

Wciąż aktualne dziedzictwo

Tylko oryginalna i zakorzeniona w doświadczeniu narodu myśl może budować siłę państwa i wspólnoty politycznej oraz ich podmiotowość na arenie międzynarodowej. Dlatego gorąco zachęcam do przyjrzenia się jeszcze raz dokonaniom twórców Konstytucji 3 Maja. Zogniskowana wokół idei wolności polska tradycja konstytucyjna powinna być wciąż źródłem refleksji na temat przyszłości naszej Ojczyzny. Polsce potrzeba konstytucji będącej syntezą wolności i siły państwa, sprzyjającej odpowiedzialnemu przywództwu i otwierającej się na demokrację bezpośrednią. Potrzeba nam konstytucji, która da nowoczesne instrumentarium podmiotowości Polski w Europie.

Przywołajmy jeszcze słowa św. Jana Pawła II: „wołanie: >> Naucz nas być wolnymi <<, było aktualne wtedy, przed dwustu laty. Konstytucja 3 maja stanowiła na nie odpowiedź zasadniczą. Wszyscy czujemy, jak jest ono aktualne dziś, po dwustu latach. Wolności nie można tylko posiadać, nie można jej zużywać. Trzeba ją stale zdobywać i tworzyć.”

Kazimierz Michał Ujazdowski

ujazdowski.pl

Tagi: edukacjaspołeczeństwo
UdostępnijUdostępnij
Poprzedni wpis

Barwy Ziemi Ząbkowickiej

Następny wpis

Między klapsami – wszyscy jesteśmy z Brzeźnicy

Następny wpis

Między klapsami - wszyscy jesteśmy z Brzeźnicy

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Zobacz jeszcze

  • Popularne
  • Komentowane
  • Najnowsze
Bramy czasu w Pałacu Marianny Orańskiej

„Bramy czasu” w Pałacu Marianny Orańskiej – to już jest metalowy hit! [VIDEO]

20 marca 2023
Tragedia w powiecie ząbkowickim. Śmierć 69-letniego mężczyzny w lesie

Tragedia w powiecie ząbkowickim. Śmierć 69-letniego mężczyzny w lesie

21 marca 2023
Wieczór wymiany darów

Wieczór wymiany darów – dołącz, aby pomóc Amelce [VIDEO / FOTO]

26 marca 2023
Gdyby wszystko było niczym

Gdyby „wszystko” było „niczym”… – czy od rozumu można dojść do wiary?

19 marca 2023
Jurij Tokar: „Data 24.02.2022 to dzień, w którym dla Ukraińców czas zatrzymał się – dziękujemy Polsce za pomoc i przyjęcie nas” [STUDIO FAKTY]

Jurij Tokar: „Data 24.02.2022 to dzień, w którym dla Ukraińców czas zatrzymał się – dziękujemy Polsce za pomoc i przyjęcie nas” [STUDIO FAKTY]

2
Zaginął 38letni Tadeusz

🔴 WAŻNE: Zaginął 38-letni Tadeusz z Ziębic. Nie nawiązał kontaktu z rodziną!

2
Aleja Niepodległości z odkryciami archeologicznymi – duża inwestycja w Świdnicy z niespodziankami

Aleja Niepodległości z odkryciami archeologicznymi – duża inwestycja w Świdnicy z niespodziankami

1
Ratowanie zabytków z pomocą – LISTA dotacji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na rok 2022

Ratowanie zabytków z pomocą – LISTA dotacji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na rok 2022

1
Przyzwyczajenie się świata do zbrodni

Przyzwyczajenie się świata do zbrodni i wojny oznaczałoby zwycięstwo Putina [VIDEO]

28 marca 2023
Czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach

Czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju zostanie wpisane na listę UNESCO?

27 marca 2023
Będą nowe tereny rekreacyjne w Kamiennej Górze

Będą nowe tereny rekreacyjne w Kamiennej Górze? – pieniędzy szukają w obligacjach komunalnych

27 marca 2023
Czech Cybertron 2023

„Czech Cybertron 2023” – ruszyły zapisy do konkursu dla młodzieży z Dolnego Śląska

27 marca 2023

Reklama

Timcatering.pl

Ostatnie aktualności

Przyzwyczajenie się świata do zbrodni
Aktualności

Przyzwyczajenie się świata do zbrodni i wojny oznaczałoby zwycięstwo Putina [VIDEO]

28 marca 2023
Czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach
Kłodzko

Czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju zostanie wpisane na listę UNESCO?

27 marca 2023
Będą nowe tereny rekreacyjne w Kamiennej Górze
Jelenia Góra

Będą nowe tereny rekreacyjne w Kamiennej Górze? – pieniędzy szukają w obligacjach komunalnych

27 marca 2023
Czech Cybertron 2023
Dolny Śląsk

„Czech Cybertron 2023” – ruszyły zapisy do konkursu dla młodzieży z Dolnego Śląska

27 marca 2023
Nowa hala sportowa dla przyszłych mistrzów
Kłodzko

Nowa hala sportowa dla przyszłych mistrzów – Radków będzie mieć nowoczesny obiekt

27 marca 2023
GMINA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

Postępowania dotyczące nieruchomości Gminy Kamieniec Ząbkowicki

27 marca 2023

SudeckieFakty.pl - wiarygodne informacje obejmujące powiaty: wałbrzyski, świdnicki, dzierżoniowski, ząbkowicki i kłodzki, jeleniogórskie oraz Dolny Śląsk. Sprawdzone fakty i wyraziste opinie.

Polityka Prywatności
Redaktor naczelny: Dariusz Nowakowski

sudeckiefakty

sudeckiefakty
Macie dość pustych naparzanek polityków w media Macie dość pustych naparzanek polityków w mediach publicznych i publicznie dostępnych, w których argumenty są zbyt często wypierane pustymi frazami lub demagogiczną retoryką; czujecie zmęczenie zgiełkiem ideologicznego zacietrzewienia w słowach i gestach, które przesłaniają rzeczywiste wartości wyłaniające się z faktów i ich rzetelnych (choćby nawet subiektywnych) opisów; gdy rozglądacie się we własnych refleksjach i macie gotowość ich konfrontowania z myślącymi i widzącymi świat inaczej – zapraszamy na bardzo niecodzienne spotkanie. To będzie autentyczna agora przełomu XX i XX wieku.
✍️➡️ https://sudeckiefakty.pl/cywilizacja-ma-przeszlosc-czlowiek-ma-przyszlosc/
#polityka #społeczeństwo #globalizm #liberalizm #konserwatyzm #bliżejsłowa #dobraksiążka #bronisławwildstein
Jej początki sięgają połowy XIII wieku i są ściśle związane z Zakonem Benedyktynów. „Madonna z Dzieciątkiem” z ołtarza głównego jest najstarszym obrazem maryjnym w Polsce. Nie bez przyczyny nazywana „europejską perłą baroku” Bazylika Wniebowzięcia NMP w Krzeszowie to kolejne #miejscekulturydolnegośląska. 
✍️➡️ https://sudeckiefakty.pl/miejscakultury-dolnego-slaska-bazylika-wniebowziecia-nmp-w-krzeszowie/
#klasztor #sanktuarium #bazylika #bazylikakrzeszów #świątynia #kościół #zabytek #barok #krzeszów #kamiennagóra #powiatkamiennogórski #dolnyśląsk #dolnyśląskjestpiękny #turystyka
Jak mówi Jurij Tokar, wojna to także niepoliczon Jak mówi Jurij Tokar, wojna to także niepoliczona skala indywidualnych i rodzinnych dramatów, aktów odwagi i heroizmu. Ukraina ma 30 lat niepodległości i przywiązanie Ukraińców do wolności oraz ukierunkowania na Europę sprawiają, że wola obrony jest bardzo silna. Konsul Ukrainy przywołuje przykłady takiej postawy wśród obywateli swojego kraju.
🎥➡️ https://sudeckiefakty.pl/jurij-tokar-ukraincy-nie-oddadza-swojej-wolnosci-i-niepodleglosci-w-polsce-uczestnicza-w-zyciu-spolecznym-i-gospodarczym-studio-fakty/
#ukraina #wojna #wojnanaukrainie #ukraińcy #ukraińcywpolsce #konsulat #konsulatukrainy #konsulatukrainywrocław #jurijtokar #polityka #pomochumanitarna
Ponad 230 000 wyświetleń, 15 000 polubień w 6 d Ponad 230 000 wyświetleń, 15 000 polubień w 6 dni. Tak wygląda statystyka najnowszej produkcji metalowego kwartet The Dark Side Of The Moon, który swój pierwszy harmoniczny utwór „The Gates Of Time” nagrał w Pałacu Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim. Miejsce to nie po raz pierwszy jest adaptowane do potrzeb producentów fonograficznych.
🎥✍️➡️ https://sudeckiefakty.pl/bramy-czasu-w-palacu-marianny-oranskiej-to-juz-jest-metalowy-hit-video/
#video #videoklip #klip #muzykametalowa #muzykaśląska #rap #pałacmariannyorańskiej #pałacmariannyorańskiejwkamieńcuząbkowickim #kamieniecząbkowicki
W polityce gra się drużynowo – w kwestii cyber W polityce gra się drużynowo – w kwestii cyberbezpieczeństwa trzeba być przygotowanym na atak. Więcej dowiesz się z wywiadu @janusz_cieszynski w #studiofakty 
🎥✍️➡️ https://sudeckiefakty.pl/janusz-cieszynski-w-polityce-gra-sie-druzynowo-w-kwestii-cyberbezpieczenstwa-trzeba-byc-przygotowanym-na-atak-studio-fakty/ 
#polityka #wybory #cyberbezpieczeństwo #rząd #prawoisprawiedliwość #dolnyśląsk #januszcieszyński
W maleńkim Kliczkowie na Dolnym Śląsku zlokaliz W maleńkim Kliczkowie na Dolnym Śląsku zlokalizowana jest perełka architektury nawiązująca swoją formą do słynnych francuskich zamków. Otoczony ogromnym parkiem, gdzie znajdują się ruiny XIX-wiecznego cmentarza dla koni, Zamek Kliczków to #miejscekulturydolnegośląska 
✍️➡️ https://sudeckiefakty.pl/miejscakultury-dolnego-slaska-zamek-kliczkow/ 
#zabytki #zabytkiarchitektury #zamek #zamekkliczków #gminaosieczna #powiatbolesławiecki #dolnyśląsk #dolnyśląskjestpiękny #turystyka #czaswolny
Przyzwyczajenie się świata do zbrodni

Przyzwyczajenie się świata do zbrodni i wojny oznaczałoby zwycięstwo Putina [VIDEO]

28 marca 2023
Czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach

Czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju zostanie wpisane na listę UNESCO?

27 marca 2023
Będą nowe tereny rekreacyjne w Kamiennej Górze

Będą nowe tereny rekreacyjne w Kamiennej Górze? – pieniędzy szukają w obligacjach komunalnych

27 marca 2023
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
  • TWÓJ POWIAT
    • Ząbkowice Śląskie
    • Kłodzko
    • Dzierżoniów
    • Świdnica
    • Wałbrzych
    • Jelenia Góra
  • DZIEJE SIĘ
  • SPORT
  • KULTURA
  • Dolny Śląsk

© 2022 SudeckieFakty.pl

Po zapoznaniu się z niniejszą informacją, poprzez kliknięcie na „Przejdź do serwisu” lub zamknięcie tego okna zgadzasz się na to, aby Twoje dane osobowe były przetwarzane
w taki sposób jaki został omówiony w regulaminie oraz niniejszej polityce (https://sudeckiefakty.pl/cookies)

PRZEJDŹ DO SERWISU
Manage consent

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT